Paupers, sloppen en een koninkrijk

In de NRC van vandaag een groot verhaal over het instorten van een 5 verdiepingen tellende woonkazerne in de sloppenwijken van Delhi, India. Het vertelt het verhaal over de leefomstandigheden van de inwoners van die woonkazerne. Stuk voor stuk arme arbeiders die afkwamen op de rappe ontwikkeling van de grote stad en de kans op die het bood op werk. Het gevolg: soms wonen 150 mensen in een vies, vuil en uitgewoonde gebouw bij elkaar. Wij vinden dat nu ongehoord, maar nog geen 100 jaar geleden was dat ook in ons land de normaalste zaak …

Koninkrijk vol sloppen
Niet al te lang geleden verscheen het erg goede boek ‘Koninkrijk vol sloppen. Achterbuurten en vuil in de negentiende eeuw.” Historicus Auke van der Woude geeft daarin op niet mis te verstane wijze weer in welke omstandigheden honderduizenden Nederlanders rond 1890 (en ver daarna) leefden.

Het stille land met 3 miljoen zielen in 1850 was vijftig jaar later in en rond de grote steden een drukke moderne wereld geworden. Maar rond 1900 wemelde het daar ook van overbevolkte krotten en mensenpakhuizen. Schoon water, deugdelijk voedsel, frisse lucht en modern sanitair waren in de achterbuurten zeer zeldzaam. In alle grote steden hoopte het weeë vuil zich spectaculair op.

Sounds familiair? Dit klinkt toch aardig als de situatie die de NRC vandaag beschreef. En Van der Woude prikt daarnaast ook nog ff het beeld door dat Nederland al eeuwenlang het toonbeeld van properheid is. In al zijn rauwe werkelijkheid, door te citeren uit verslagen van ontzette bezoekers uit de gegoede burgerij. Maar ook door schrijnende beschrijvingen van soms 14 man grote gezinnen die leefden in wat ooit de kolenkelders onder de sjieke grachtenpanden waren. Ik vond het een erg goed boek, ondanks de herender wat wetenschappelijke aanpak.

Pauperparadijs
Het lijkt overigens wel een apart genre te worden: beschrijvingen van de zelfkant van Nederland in de negentiende eeuw. In haar prachtige familie-epos uit 2008 “Het Pauperparadijs” legde Suzanna Jansen al eerder haar eigen familiegeschiedenis bloot. Jansen begint haar verhaal in 1785 en eindigt in het heden. Rode draad is de manier waarop in negentiende eeuw werd omgegaan moet de ‘mindere burgerij’ oftewel: de tokkies van toen. Anders dan in de toch wat wetenschappelijke aanpak van Koninkrijk vol sloppen geeft Het Pauperparadijs een zeer persoonlijk beeld van het leven in de negentiende eeuw. Centraal staat de oprichting en het bestaan van de ‘bedelaarskolonie’ in het Drentse Veenhuizen. Een sociaal experiment avant le lettre waar diverse voorouders van Jansen hebben  gewoond en geleefd. Een episode die vele decennia lang een stigma op de familie heeft gedrukt. Terecht krijgt het boek een goede recensie van de NRC. Must read!

Advertenties

Over Patrick Harms

Inwoner van Haarlem, sinds 1974 op aarde, D66-er, zelfstandige zonder personeel,

Geplaatst op 03/01/2011, in De Vergaarbak en getagd als . Markeer de permalink als favoriet. Een reactie plaatsen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: